ماسترو رحیمی کلکسیونر کارت سیگار !

ماسترو رحیمی کلکسیونر کارت سیگار

تاریخچه کارت های سیگار، مجموعه های جان پلیر اند سانز و دنیای شگفت انگیز کارت های کلکسیونی

مقدمه: وقتی یک بسته سیگار به گنجینه ای از هنر و تاریخ تبدیل شد

امروزه وقتی صحبت از کلکسیون داری می شود، معمولا تمبرهای قدیمی، سکه های تاریخی، اسکناس های کمیاب، ساعت های عتیقه و آثار هنری به ذهن می رسند؛ اما یکی از جذاب ترین و در عین حال کمتر شناخته شده ترین شاخه های مجموعه داری، جمع آوری کارت های قدیمی سیگار یا Cigarette Cards است.

کارت هایی کوچک با تصاویر رنگی و چاپ های هنرمندانه که در اواخر قرن نوزدهم و نیمه نخست قرن بیستم، در بسته های محصولات دخانی قرار می گرفتند. این کارت ها در ابتدا کارکردی کاملا کاربردی داشتند، اما به تدریج به یکی از ابزارهای مهم بازاریابی شرکت های دخانیات و سپس به اشیای ارزشمند کلکسیونی تبدیل شدند.

در میان شرکت هایی که در این حوزه فعالیت داشتند، نام John Player & Sons جایگاه ویژه ای دارد. این شرکت بریتانیایی با انتشار مجموعه های متنوعی از تصاویر تاریخی، شخصیت های مشهور، وسایل نقلیه، کشتی ها، قطارها، پرندگان، حیوانات و موضوعات علمی، سهم مهمی در شکل گیری فرهنگ کارت جمع آوری داشت.

امروز این کارت ها تنها یادگاری از یک محصول تجاری نیستند؛ بلکه اسناد تصویری ارزشمندی از تاریخ هنر چاپ، تبلیغات، صنعت، حمل ونقل، فرهنگ عمومی و سبک زندگی نسل های گذشته به شمار می روند.

در ایران نیز ماسترو رحیمی، یکی از مجموعه داران برجسته و بزرگ کارت های سیگار، با در اختیار داشتن مجموعه ای گسترده از این آثار تاریخی، توجه ویژه ای به حفظ و گردآوری این بخش از میراث صنعت تنباکو دارد. مجموعه ای که هر کارت آن می تواند دریچه ای به بخشی از تاریخ جهان باشد.

۱. کارت سیگار چیست و چگونه متولد شد؟

کارت سیگار با نام Cigarette Card شناخته می شود و به کارت های کوچک مقوایی یا کاغذی گفته می شود که شرکت های تولید کننده سیگار و محصولات دخانی در بسته بندی محصولات خود قرار می دادند.

پیدایش این کارت ها به دوران توسعه تولید صنعتی سیگار و تغییر شیوه بسته بندی آن بازمی گردد. بسته های کاغذی سیگار در آن دوران استحکام زیادی نداشتند و محتویات آنها به راحتی در معرض خم شدن یا آسیب قرار می گرفت.

برای حل این مشکل، قطعاتی از مقوای ضخیم درون بسته ها قرار داده می شد. این قطعات که در زبان انگلیسی Stiffeners نام داشتند، وظیفه محافظت از سیگارها را بر عهده داشتند.

تولید کنندگان به تدریج متوجه شدند که این قطعات ساده می توانند کاربرد تبلیغاتی نیز داشته باشند. چاپ نام برند، تصاویر جذاب و اطلاعات کوتاه روی مقواها، آنها را به ابزاری برای معرفی محصولات تبدیل کرد.

در ادامه، کارت های تصویری به صورت مجموعه های موضوعی منتشر شدند و مصرف کنندگان برای جمع آوری تمام کارت های یک مجموعه، به دنبال نسخه های جدید می رفتند.

کتابخانه عمومی نیویورک در معرفی آرشیو بزرگ کارت های سیگار خود، به همین تحول اشاره می کند و توضیح می دهد که این کارت ها معمولا در مجموعه های شماره گذاری شده ۲۵، ۵۰ یا تعداد بیشتری منتشر می شدند.

۲. نخستین تولید کنندگان و آغاز رقابت در بازار کارت های سیگار

ایالات متحده آمریکا از نخستین مراکز توسعه کارت های تبلیغاتی دخانیات بود. شرکت هایی مانند Allen & Ginter و W. Duke & Sons از تولید کنندگانی بودند که در دهه ۱۸۸۰ از این شیوه بازاریابی استفاده کردند.

با گسترش محبوبیت کارت ها، شرکت های بریتانیایی نیز به سرعت وارد این بازار شدند.

در بریتانیا، شرکت W.D. & H.O. Wills از نخستین تولید کنندگان کارت های سیگار بود. پس از آن شرکت های دیگری مانند Ogden’s، Churchman’s و John Player & Sons نیز مجموعه های متنوعی منتشر کردند.

این رقابت باعث شد کارت ها از قطعات تبلیغاتی ساده به محصولات چاپی با طراحی حرفه ای و موضوعات متنوع تبدیل شوند.

۳. جان پلیر اند سانز؛ یکی از نام های ماندگار در تاریخ کارت های سیگار

شرکت John Player & Sons در سال ۱۸۷۷ با خرید یک کارخانه دخانیات در ناتینگهام انگلستان توسط جان پلیر شکل گرفت.

این نام بعدها به یکی از شناخته شده ترین نام ها در صنعت دخانیات بریتانیا تبدیل شد. در سال ۱۹۰۱، شرکت پلیر در جریان ادغام چند تولید کننده بزرگ بریتانیایی، به مجموعه Imperial Tobacco پیوست.

اما جایگاه این شرکت در تاریخ کارت های سیگار، به مجموعه هایی بازمی گردد که از سال ۱۸۹۳ منتشر کرد.

یکی از مجموعه های اولیه و مشهور آن، Castles and Abbeys بود؛ مجموعه ای با موضوع قلعه ها و صومعه های تاریخی که بناهای معماری و آثار تاریخی را به تصویر می کشید.

این مجموعه آغاز مسیری شد که در دهه های بعد به انتشار صدها عنوان کارت با موضوعات مختلف انجامید.

اهمیت کارت های پلیر تنها به تعداد آنها محدود نمی شد. این شرکت توانست میان طراحی هنری، اطلاعات آموزشی و هویت تجاری ارتباط برقرار کند.

کارت های پلیر به تدریج به آثاری تبدیل شدند که بسیاری از مجموعه داران برای پیدا کردن نسخه های کامل و سالم آنها سال ها وقت صرف می کردند.

۴. دوران طلایی کارت های سیگار؛ از سال ۱۹۰۰ تا جنگ جهانی دوم

اوایل قرن بیستم را می توان یکی از مهم ترین دوره های تاریخ کارت های سیگار دانست.

در این سال ها، شرکت های مختلف در اروپا، آمریکا و سایر نقاط جهان، مجموعه های متعددی منتشر کردند. موضوعات کارت ها نیز از تصاویر ساده تبلیغاتی فراتر رفت و به طیف گسترده ای از موضوعات علمی، تاریخی، هنری و اجتماعی رسید.

در این دوره، کارت سیگار به یک سرگرمی عمومی تبدیل شد و بسیاری از افراد برای تکمیل مجموعه های خود به مبادله و خرید کارت های مورد نیاز می پرداختند.

کتابخانه دانشگاه بوفالو در پژوهش مربوط به مجموعه کارت های سیگار خود، سال های ۱۹۰۰ تا ۱۹۱۷ را دوره طلایی این پدیده معرفی می کند.

پس از جنگ جهانی اول، محبوبیت کارت ها دوباره افزایش یافت و موضوعاتی مانند بازیگران سینما، ورزشکاران، تجهیزات نظامی و وسایل نقلیه جایگاه پررنگ تری پیدا کردند.

در دهه های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰، کیفیت چاپ و تنوع موضوعی به سطح قابل توجهی رسید. کارت ها دیگر صرفا تصاویر ساده نبودند، بلکه گاهی به آثار هنری کوچک و دقیق تبدیل می شدند.

۵. موضوعات کارت های سیگار؛ یک دایره المعارف تصویری از جهان گذشته

یکی از ویژگی های شگفت انگیز کارت های سیگار، تنوع موضوعی آنهاست. شرکت های تولید کننده تلاش می کردند موضوعاتی را انتخاب کنند که برای گروه های مختلف مخاطبان جذاب باشد.

در مجموعه های تاریخی، می توان موضوعات زیر را مشاهده کرد:

الف) قطارها و صنعت راه آهن

تصاویر قطارهای بخار، لوکوموتیوها، ایستگاه های راه آهن، واگن ها و تجهیزات حمل ونقل از موضوعات جذاب کارت های قدیمی بودند.

این تصاویر امروز برای علاقه مندان به تاریخ مهندسی و حمل ونقل اهمیت ویژه ای دارند؛ زیرا بسیاری از مدل های به تصویر کشیده شده، متعلق به دوره ای هستند که صنعت راه آهن در حال تحول اساسی بود.

ب) کشتی ها و تاریخ دریانوردی

کشتی های جنگی، کشتی های تجاری، قایق های بادبانی، ناوهای تاریخی و تصاویر بنادر از دیگر موضوعات محبوب بودند.

این کارت ها علاوه بر ارزش هنری، اطلاعاتی درباره طراحی کشتی ها و تحولات دریایی در اختیار پژوهشگران قرار می دهند.

ج) اتومبیل ها و وسایل نقلیه

با توسعه صنعت خودرو، شرکت های دخانیات نیز به این موضوع توجه کردند. کارت هایی با تصاویر خودروهای کلاسیک، مدل های اولیه اتومبیل و وسایل نقلیه خاص منتشر شدند.

مجموعه های Motor Cars شرکت جان پلیر از نمونه های شناخته شده این حوزه هستند. موزه علوم بریتانیا نیز آلبوم های کامل این مجموعه را در آرشیو خود نگهداری می کند.

د) هواپیما و صنعت هوانوردی

ظهور هواپیما و توسعه پروازهای تجاری، موضوع جذابی برای کارت های سیگار بود.

مجموعه Aeroplanes of Today از جان پلیر نمونه ای از این رویکرد است. همچنین آلبوم International Air Liners این شرکت که حدود سال ۱۹۳۵ منتشر شده، پنجاه کارت درباره شرکت های هواپیمایی و هواپیماهای مسافربری در بر دارد.

ه) طبیعت و جانورشناسی

پرندگان، پروانه ها، ماهی ها، حیوانات وحشی، گل ها و گیاهان از موضوعات پرطرفدار بودند.

این کارت ها معمولا با تصاویر رنگی و جزئیات دقیق طراحی می شدند و در برخی موارد اطلاعات علمی کوتاهی درباره گونه های مختلف ارائه می کردند.

و) شخصیت های تاریخی، سینما و ورزش

بازیگران مشهور، شخصیت های تاریخی، ورزشکاران، فوتبالیست ها، قهرمانان بوکس و چهره های فرهنگی نیز در مجموعه های مختلف حضور داشتند.

بسیاری از این تصاویر امروزه به اسناد ارزشمند تاریخ ورزش و سینما تبدیل شده اند.

۶. هنر چاپ و طراحی؛ چرا کارت های قدیمی تا این اندازه جذاب هستند؟

ارزش کارت های سیگار تنها به قدمت آنها مربوط نمی شود. بخش مهمی از جذابیت این آثار به شیوه طراحی و چاپ آنها بازمی گردد.

در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، صنعت چاپ رنگی در حال پیشرفت بود. استفاده از روش های چاپ سنگی و سپس روش های صنعتی پیشرفته تر، امکان تولید تصاویر رنگی با جزئیات بیشتر را فراهم کرد.

در کارت های قدیمی می توان سبک های مختلف تصویرسازی را مشاهده کرد:

• نقاشی های واقع گرایانه از حیوانات و گیاهان
• تصاویر معماری و بناهای تاریخی
• طراحی های تبلیغاتی با رنگ های زنده
• تصویرسازی شخصیت های مشهور
• بازسازی صحنه های تاریخی و صنعتی
• تصاویر دقیق از وسایل نقلیه و تجهیزات فنی

در بسیاری از این کارت ها، تصویر روی یک طرف و توضیحات مربوط به موضوع، شماره کارت و نام مجموعه در پشت آن چاپ شده است.

این ترکیب باعث شده کارت های سیگار امروز علاوه بر ارزش کلکسیونی، از منظر تاریخ گرافیک و طراحی چاپ نیز قابل بررسی باشند.

۷. آلبوم های کارت سیگار؛ بخش مهمی از فرهنگ مجموعه داری

با افزایش تعداد کارت ها، نیاز به روشی برای نگهداری و مرتب سازی آنها به وجود آمد.

شرکت های دخانیات برای پاسخ به این نیاز، آلبوم های اختصاصی طراحی کردند. در این آلبوم ها، جایگاه هر کارت مشخص بود و مجموعه دار می توانست کارت ها را بر اساس شماره و عنوان مرتب کند.

یکی از نمونه های مهم، آلبوم های منتشر شده توسط John Player & Sons است.

برای مثال، موزه علوم بریتانیا آلبوم های An Album of Motor Cars و An Album of Film Stars را در مجموعه خود نگهداری می کند.

این آلبوم ها تنها محفظه نگهداری کارت نبودند؛ بلکه خودشان بخشی از محصول کلکسیونی محسوب می شدند.

وجود آلبوم کامل، کارت های مرتب و اطلاعات تکمیلی، تجربه مجموعه داری را منظم تر و ارزش تاریخی مجموعه را بیشتر می کرد.

امروزه آلبوم های اصلی و سالم نیز در بازار کلکسیونی مورد توجه هستند.

۸. روانشناسی مجموعه داری؛ چرا افراد به دنبال تکمیل یک مجموعه هستند؟

کارت های سیگار نمونه ای جالب از استفاده از روانشناسی مصرف کننده در بازاریابی هستند.

شرکت ها با انتشار کارت های شماره گذاری شده و مجموعه های موضوعی، انگیزه ای برای جمع آوری ایجاد می کردند.

فرض کنید یک مجموعه شامل پنجاه کارت درباره قطارهای تاریخی باشد. فردی که چهل و هشت کارت را در اختیار دارد، برای پیدا کردن دو کارت باقی مانده انگیزه زیادی خواهد داشت.

همین موضوع باعث می شد کارت ها میان مصرف کنندگان مبادله شوند و حتی بازار مستقلی برای خرید و فروش کارت های کمیاب شکل بگیرد.

این شیوه بازاریابی چند ویژگی مهم داشت:

• ایجاد انگیزه برای تکمیل مجموعه
• افزایش ارتباط عاطفی با برند منتشر کننده
• ایجاد بازار مبادله میان مجموعه داران
• تبدیل یک محصول مصرفی به یک سرگرمی بلندمدت
• افزایش ارزش برخی کارت های کمیاب در گذر زمان

البته این روش از منظر اخلاق تبلیغات نیز قابل نقد است؛ زیرا کارت های جذاب می توانستند کودکان و نوجوانان را نیز به محصولات دخانی علاقه مند کنند.

به همین دلیل، امروزه کارت های سیگار را باید هم از منظر تاریخ بازاریابی و هم از منظر تاریخ اجتماعی صنعت دخانیات بررسی کرد.

۹. ماسترو رحیمی؛ یکی از بزرگ ترین کلکسیونرهای کارت سیگار

در دنیای مجموعه داری، برخی افراد صرفا به جمع آوری اشیای قدیمی علاقه دارند؛ اما برای گروهی دیگر، این علاقه به یک فعالیت جدی و مستمر تبدیل می شود. فعالیتی که به جستجو، شناسایی، حفظ، طبقه بندی و شناخت دقیق آثار تاریخی نیاز دارد.

ماسترو رحیمی از مجموعه داران برجسته کارت های سیگار است که مجموعه ای بزرگ و قابل توجه از این آثار تاریخی را گردآوری کرده است.

این کلکسیون، تنها مجموعه ای از کارت های قدیمی نیست؛ بلکه مجموعه ای از تصاویر، روایت ها و نشانه های تاریخی است که بخش مهمی از فرهنگ بصری قرن گذشته را در خود جای داده اند.

در میان آثار گردآوری شده، کارت هایی از دوره های مختلف صنعت تنباکو و مجموعه های تصویری قدیمی دیده می شوند که هر کدام از منظر طراحی، چاپ، موضوع و تاریخ انتشار ارزش بررسی دارند.

اهمیت چنین مجموعه ای زمانی بیشتر مشخص می شود که بدانیم کارت های سیگار در دوره های مختلف، موضوعات بسیار متنوعی را پوشش می دادند. از تصاویر قطارهای بخار و کشتی های تاریخی گرفته تا اتومبیل های کلاسیک، چهره های مشهور، تصاویر هنری و موضوعات فرهنگی.

به همین دلیل، نگهداری یک مجموعه گسترده از این کارت ها مستلزم شناخت تفاوت میان ناشران، مجموعه ها، دوره های انتشار و ویژگی های چاپی هر اثر است.

ماسترو رحیمی و علاقه به کارت های جان پلیر

یکی از بخش های جذاب دنیای کارت های سیگار، آثار منتشر شده توسط John Player & Sons است.

این شرکت با انتشار مجموعه های مختلف، میراث بزرگی از تصاویر تاریخی به جا گذاشته است. کارت های مربوط به راه آهن، کشتی ها، هواپیماها، اتومبیل ها و موضوعات تاریخی، از جمله آثاری هستند که می توانند برای یک مجموعه دار حرفه ای جذابیت ویژه ای داشته باشند.

در مجموعه ماسترو رحیمی نیز کارت ها و آلبوم های قدیمی با همین حال و هوای تاریخی، جایگاه خاصی دارند.

تصاویر منتشر شده از این کلکسیون، تنها کارت های جداگانه را نشان نمی دهند؛ بلکه آلبوم ها، بسته بندی های قدیمی و نمونه هایی از کارت های چاپ شده در دوره های گذشته نیز بخشی از جذابیت بصری آن هستند.

کلکسیونی فراتر از جمع آوری کارت های قدیمی

تفاوت یک مجموعه دار حرفه ای با فردی که صرفا اشیای قدیمی را نگهداری می کند، در شناخت و توجه او به جزئیات است.

برای مثال، دو کارت با موضوع یکسان ممکن است از نظر ناشر، سال انتشار، نسخه چاپی، شماره سری، کیفیت حفظ شدگی و میزان کمیابی تفاوت داشته باشند.

همین جزئیات است که شناسایی و ارزش گذاری کارت های سیگار را به حوزه ای تخصصی تبدیل می کند.

در مجموعه ماسترو رحیمی، اهمیت گردآوری این آثار تنها به ظاهر زیبای کارت ها محدود نمی شود. این مجموعه را می توان بخشی از علاقه به تاریخ صنعت تنباکو، هنر چاپ، تبلیغات کلاسیک و فرهنگ مجموعه داری دانست.

چرا کلکسیون ماسترو رحیمی اهمیت دارد؟

در دوره ای که بسیاری از آثار چاپی قدیمی به دلیل نگهداری نامناسب از بین رفته اند، حفظ مجموعه های تاریخی اهمیت زیادی دارد.

کارت های سیگار به دلیل ابعاد کوچک و جنس کاغذی خود، در برابر رطوبت، نور مستقیم، آلودگی، خمیدگی و پارگی آسیب پذیر هستند.

حفظ یک مجموعه بزرگ از این آثار، به فضای نگهداری مناسب، دقت در جابه جایی و شناخت روش های حفاظت از کاغذ نیاز دارد.

از طرف دیگر، گردآوری کارت های قدیمی از ناشران و مجموعه های مختلف می تواند به حفظ بخشی از تاریخ تصویری جهان کمک کند؛ تاریخی که گاهی در کتاب های رسمی کمتر به آن پرداخته شده است.

ماسترو رحیمی با گردآوری چنین مجموعه ای، توجه علاقه مندان را به شاخه ای خاص و کمتر شناخته شده از کلکسیون داری جلب می کند؛ شاخه ای که در بسیاری از کشورهای جهان دارای جامعه تخصصی مجموعه داران و آرشیوهای تاریخی است.

۱۰. ارزش گذاری کارت های سیگار؛ چه عواملی یک کارت را کمیاب و ارزشمند می کنند؟

قیمت کارت های سیگار قدیمی به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی توان صرفا با مشاهده قدمت یک کارت، ارزش واقعی آن را تعیین کرد.

مهم ترین عوامل عبارت اند از:

۱. کمیابی

کارت هایی که در تعداد محدود منتشر شده اند یا تعداد نسخه های سالم باقی مانده از آنها کم است، معمولا توجه بیشتری جلب می کنند.

۲. ناشر و مجموعه

نام شرکت منتشر کننده و جایگاه تاریخی مجموعه اهمیت دارد. مجموعه های شناخته شده شرکت هایی مانند John Player & Sons، Ogden’s و W.D. & H.O. Wills در بازار کلکسیونی شناخته شده هستند.

۳. کامل بودن مجموعه

وجود تمام کارت های یک سری، به ویژه همراه با آلبوم اصلی، می تواند ارزش کلکسیونی آن را افزایش دهد.

۴. وضعیت ظاهری

پارگی، لکه، تاخوردگی، رنگ پریدگی، نوشته های اضافه و آسیب به گوشه ها از عواملی هستند که بر ارزش کارت تاثیر می گذارند.

۵. ویژگی های چاپی

نسخه های دارای تفاوت چاپ، تغییرات شماره گذاری، خطاهای چاپی یا طراحی های خاص ممکن است برای مجموعه داران حرفه ای جذاب باشند.

۶. موضوع کارت

برخی موضوعات مانند شخصیت های مشهور، هواپیماهای تاریخی، خودروهای کلاسیک، مسابقات ورزشی و تصاویر مرتبط با رویدادهای مهم تاریخی، مخاطبان بیشتری دارند.

۷. اصالت و سابقه مالکیت

تشخیص اصل بودن کارت و بررسی سابقه آن، به ویژه در نمونه های کمیاب و گران قیمت، اهمیت زیادی دارد.

۱۱. کارت های سیگار در موزه ها و آرشیوهای معتبر جهان

ارزش تاریخی کارت های سیگار تنها به بازار خرید و فروش آنها محدود نیست. بسیاری از موزه ها و کتابخانه های معتبر جهان این آثار را در آرشیوهای خود نگهداری می کنند.

کتابخانه عمومی نیویورک (New York Public Library)

یکی از مهم ترین آرشیوهای کارت سیگار در این کتابخانه قرار دارد. مجموعه George Arents شامل حدود ۱۰۰ هزار کارت از کشورهای مختلف است.

این کارت ها موضوعاتی مانند بازیگران، هواپیماها، آثار هنری، قهرمانان ورزشی و موضوعات متنوع دیگر را پوشش می دهند.

موزه علوم بریتانیا (Science Museum Group)

این مجموعه آلبوم های قدیمی John Player & Sons را نگهداری می کند. آلبوم های خودروهای کلاسیک و ستارگان سینما از جمله نمونه های ثبت شده در آرشیو این موزه هستند.

موزه ملی پرتره لندن (National Portrait Gallery)

این موزه کارت های سیگار را به عنوان بخشی از تاریخ تصویرسازی و فرهنگ بصری معرفی می کند. تصاویر شخصیت های مشهور، ورزشکاران و موضوعات تاریخی در این آثار برای پژوهشگران اهمیت دارند.

کتابخانه دانشگاه بوفالو (University at Buffalo Libraries)

مجموعه Maureen Jameson Tobacco Education Collection شامل نمونه هایی از کارت های سیگار و اسناد مرتبط با تاریخ این صنعت است.

وجود چنین آرشیوهایی نشان می دهد کارت های سیگار از نگاه نهادهای فرهنگی و پژوهشی، صرفا اشیای تبلیغاتی قدیمی نیستند؛ بلکه بخشی از میراث چاپی و تاریخی جهان به شمار می روند.

۱۲. افول کارت های سیگار و تبدیل آنها به آثار کلکسیونی

با آغاز جنگ جهانی دوم، تولید بسیاری از کارت های سیگار تحت تاثیر محدودیت های اقتصادی و کمبود مواد اولیه قرار گرفت.

پس از جنگ نیز تغییرات فرهنگی، گسترش رسانه های تصویری و محدودیت های تبلیغات دخانیات، از جذابیت این شیوه بازاریابی کاست.

در دهه های بعد، کارت های سیگار به تدریج جایگاه سابق خود را در بسته بندی محصولات از دست دادند.

اما پایان استفاده گسترده از این کارت ها، آغاز مرحله تازه ای در تاریخ آنها بود.

آنچه زمانی ابزاری برای تبلیغات محسوب می شد، اکنون به یک اثر تاریخی و کلکسیونی تبدیل شده بود.

مجموعه داران به دنبال نسخه های کمیاب، آلبوم های کامل، کارت های سالم و مجموعه های منتشر شده توسط شرکت های مشهور رفتند.

به این ترتیب، کارت های سیگار از یک ابزار بازاریابی به بخشی از تاریخ فرهنگ عامه و مجموعه داری جهان تبدیل شدند.

۱۳. کارتو فیلی (Cartophily)؛ هنر و دانش جمع آوری کارت

در دنیای مجموعه داری، اصطلاح Cartophily برای اشاره به علاقه و فعالیت تخصصی در زمینه جمع آوری کارت های تصویری، به ویژه کارت های سیگار و کارت های تجاری، به کار می رود.

این حوزه تنها به نگهداری کارت ها محدود نیست. مجموعه داران حرفه ای معمولا به موضوعاتی مانند تاریخ انتشار، ناشر، شماره سری، تفاوت نسخه ها، کیفیت چاپ و اصالت آثار توجه می کنند.

برخی مجموعه داران بر یک شرکت خاص تمرکز دارند؛ برخی دیگر مجموعه های موضوعی مانند هواپیما، اتومبیل، کشتی یا شخصیت های تاریخی را دنبال می کنند.

گروهی نیز به دنبال گردآوری مجموعه های کامل از یک دوره زمانی مشخص هستند.

وجود انجمن ها، کاتالوگ های تخصصی، آرشیوهای دیجیتال و حراجی های بین المللی نشان می دهد Cartophily یک حوزه جدی در دنیای کلکسیون داری است.

نتیجه گیری: کارت های کوچک، روایت های بزرگ از تاریخ

کارت های سیگار شاید در نگاه نخست قطعات کوچکی از مقوای چاپ شده به نظر برسند، اما بررسی دقیق آنها نشان می دهد که این آثار حامل اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخ صنعت، هنر، تبلیغات، حمل ونقل، ورزش و فرهنگ عمومی هستند.

شرکت هایی مانند John Player & Sons با انتشار مجموعه های متنوع، نقش مهمی در شکل گیری این میراث تصویری داشتند. آلبوم ها و کارت های باقی مانده از آن دوران، امروزه در موزه ها و آرشیوهای معتبر جهان نگهداری می شوند.

در این میان، فعالیت مجموعه دارانی مانند ماسترو رحیمی اهمیت ویژه ای پیدا می کند. گردآوری یک کلکسیون بزرگ از کارت های سیگار، فراتر از یک علاقه شخصی است؛ زیرا چنین مجموعه ای می تواند بخشی از تاریخ چاپ و فرهنگ بصری نسل های گذشته را حفظ کند.

برای علاقه مندان به تاریخ صنعت تنباکو، کارت های سیگار یادآور دورانی هستند که یک بسته محصول می توانست حامل یک اثر هنری کوچک، یک درس تاریخی یا تصویری از پیشرفت فناوری باشد.

و شاید جذاب ترین ویژگی این کارت ها همین باشد: اشیایی کوچک که پس از گذشت ده ها سال، هنوز داستان های بزرگی برای روایت کردن دارند.

منابع خارجی و مستندات تاریخی مورد استفاده

1. New York Public Library – Cigarette Cards — آرشیو حدود ۱۰۰ هزار کارت سیگار از کشورهای مختلف.

2. Science Museum – John Player Album of Film Stars — آلبوم اصلی کارت های ستارگان سینما، منتشر شده در سال ۱۹۳۴.

3. Science Museum – John Player Album of Motor Cars — مجموعه خودروهای کلاسیک سال ۱۹۳۶.

4. Smithsonian – Album of International Air Liners — آلبوم پنجاه کارتی هواپیماهای مسافربری جان پلیر.

5. National Portrait Gallery – Cigarette Cards — تاریخچه و ارزش فرهنگی کارت های سیگار.

6. Nottingham Museums – Players Cigarette Advertising Archive — آرشیو تاریخی تبلیغات شرکت پلیر.

7. University at Buffalo – Cigarette Cards Research — پژوهش تاریخی درباره کارت های سیگار و دوران طلایی آنها.

8. Imperial Brands – Our History — تاریخچه شکل گیری شرکت جان پلیر و ادغام آن در امپریال توباکو.