بررسی فلزات سمی در ویپ اولتراسونیک
ویپ‌های ایمن‌تر ممکن است خطرناک‌تر باشند؛ فناوری جدید چه چیزی را پنهان می‌کند؟
صنعت سیگارهای الکترونیکی همواره در حال معرفی فناوری‌هایی است که با هدف بهبود تجربه مصرف و کاهش برخی از عوارض احتمالی محصولات قبلی طراحی شده‌اند. یکی از این فناوری‌ها، سیگارهای الکترونیکی اولتراسونیک یا U-Cigarettes است؛ دستگاه‌هایی که به جای استفاده از المنت حرارتی متداول، از فناوری فراصوت برای تولید آئروسل استفاده می‌کنند.
طرفداران این فناوری بر این باورند که حذف المنت حرارتی و کاهش دمای عملکرد دستگاه می‌تواند تشکیل برخی ترکیبات مضر را محدود کند. این ادعا در نگاه نخست منطقی به نظر می‌رسد، اما آیا کاهش دما واقعاً به معنای کاهش خطر برای سلامت انسان است؟
مطالعات علمی منتشرشده درباره این دستگاه‌ها پاسخ ساده‌ای به این پرسش نمی‌دهند. در یک پژوهش، محققان ترکیبات شیمیایی و فلزات موجود در مایع و آئروسل یک محصول اولتراسونیک را بررسی کردند و دریافتند که این فناوری نیز می‌تواند کاربران را در معرض مواد بالقوه زیان‌آور قرار دهد. در برخی نمونه‌ها، غلظت آرسنیک و سلنیوم نگران‌کننده بود و ترکیبات شیمیایی تولیدشده نیز لزوماً کمتر از نمونه‌های متداول نبودند.
این یافته‌ها نشان می‌دهند که برای ارزیابی ایمنی یک ویپ، نباید فقط به فناوری تولید بخار یا دمای عملکرد آن توجه کرد؛ بلکه ترکیب مایع، کیفیت قطعات داخلی و مواد منتقل‌شده به آئروسل نیز اهمیت دارند.
سیگار الکترونیکی اولتراسونیک چیست و چگونه کار می‌کند؟
سیگارهای الکترونیکی متداول معمولاً با استفاده از یک المنت مقاومتی، مایع داخل مخزن را گرم می‌کنند. این مایع اغلب حاوی نیکوتین، پروپیلن گلیکول، گلیسیرین گیاهی و ترکیبات طعم‌دهنده است. با گرم شدن مایع، آئروسل تولید می‌شود و کاربر آن را استنشاق می‌کند.
در مقابل، دستگاه‌های اولتراسونیک از قطعه‌ای به نام سونیکاتور (Sonicator) برای ایجاد ارتعاشات فراصوت استفاده می‌کنند. این ارتعاشات می‌توانند به پراکنده شدن مایع و تشکیل قطرات ریز معلق در هوا کمک کنند.
تفاوت ویپ اولتراسونیک با ویپ معمولی چیست؟
مهم‌ترین تفاوت این دو فناوری، شیوه تولید آئروسل است.
در ویپ‌های معمولی، المنت حرارتی مستقیماً در فرایند گرم کردن مایع نقش دارد. در دستگاه‌های اولتراسونیک، تولید آئروسل با کمک ارتعاشات فراصوت انجام می‌شود و دستگاه می‌تواند در دمای پایین‌تری نسبت به بسیاری از ویپ‌های دارای المنت کار کند.
این تفاوت از نظر مهندسی اهمیت دارد؛ زیرا دما بر تشکیل برخی محصولات تجزیه حرارتی تأثیر می‌گذارد. با این حال، ترکیبات موجود در مایع، کیفیت مواد اولیه و تماس مایع با قطعات دستگاه همچنان می‌توانند بر ترکیب آئروسل نهایی اثر بگذارند.
بنابراین، نبود المنت حرارتی به معنای حذف مواد سمی یا تضمین ایمنی محصول نیست.
پژوهش علمی درباره U-Cigarettes چه چیزی را نشان می‌دهد؟
در مقاله‌ای با عنوان «Quantification of 16 Metals in Fluids and Aerosols From Ultrasonic Pod-Style Cigarettes and Comparison to Electronic Cigarettes»، پژوهشگران ۱۶ عنصر شیمیایی و فلز را در مایعات و آئروسل‌های سیگارهای الکترونیکی بررسی کردند.
این مطالعه، محصول اولتراسونیک SURGE را با سیگارهای الکترونیکی دارای المنت حرارتی، از جمله JUUL و نمونه‌هایی از محصولات پاد دیگر، مقایسه کرد. محققان برای شناسایی اجزای دستگاه از روش‌های میکروسکوپی و آنالیز عنصری و برای اندازه‌گیری غلظت عناصر از روش طیف‌سنجی نشر نوری پلاسمای جفت‌شده القایی استفاده کردند.
نتایج نشان داد که آئروسل دستگاه اولتراسونیک نیز حاوی عناصر مختلف است و در بعضی موارد، غلظت برخی از آن‌ها از مقادیر اندازه‌گیری‌شده در نمونه‌های مقایسه‌ای بیشتر بود.
یکی از یافته‌های مهم، وجود مقادیر نسبتاً بالای آرسنیک و سلنیوم در مایع و آئروسل نمونه‌های SURGE بود. پژوهشگران احتمال دادند که حلال‌های بی‌کیفیت در مایع مصرفی و احتمالاً برخی اجزای دستگاه، در حضور این عناصر نقش داشته باشند.
این نتایج در مقاله‌ای علمی منتشرشده در مجله Environmental Health Perspectives گزارش شده است.
منبع پژوهش: https://doi.org/10.1289/EHP15648
آیا این مطالعه ثابت می‌کند تمام ویپ‌های اولتراسونیک خطرناک‌تر هستند؟
خیر. این نکته برای تفسیر درست نتایج اهمیت زیادی دارد.
پژوهش یادشده یک محصول اولتراسونیک مشخص را با تعدادی از محصولات دیگر مقایسه کرده است. بنابراین، نمی‌توان نتایج آن را بدون بررسی به تمام برندها، مدل‌ها و مایعات مصرفی تعمیم داد.
آنچه این تحقیق نشان می‌دهد، این است که فناوری اولتراسونیک به‌خودی‌خود تضمین‌کننده کاهش مواجهه با فلزات بالقوه سمی نیست. همچنین، اندازه‌گیری غلظت مواد در آئروسل به‌تنهایی برای تعیین میزان بیماری، احتمال ابتلا به سرطان یا خطر مادام‌العمر مصرف کافی نیست.
کدام فلزات و عناصر در ویپ‌های اولتراسونیک نگران‌کننده هستند؟
در بررسی‌های انجام‌شده، عناصر مختلفی در مایع و آئروسل محصولات سیگار الکترونیکی شناسایی شده‌اند. اهمیت هر عنصر به مقدار آن، شکل شیمیایی، میزان انتقال به آئروسل، مقدار استنشاق‌شده و مدت مواجهه بستگی دارد.
۱. آرسنیک؛ عنصری با خطرات شناخته‌شده برای سلامت
آرسنیک یک عنصر سمی است که مواجهه با برخی ترکیبات آن، به‌ویژه در شرایط و دوزهای مشخص، می‌تواند خطرات جدی برای سلامت ایجاد کند. مواجهه مزمن با آرسنیک غیرآلی با افزایش خطر برخی سرطان‌ها ارتباط دارد.
در مطالعه مربوط به SURGE، آرسنیک در مایع و آئروسل این محصول شناسایی شد و غلظت آن در آئروسل در مقایسه با نمونه‌های بررسی‌شده از برخی ویپ‌های معمولی بالاتر بود.
البته تشخیص آرسنیک در یک نمونه به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که مصرف‌کننده حتماً دچار بیماری خواهد شد. برای ارزیابی دقیق‌تر باید مقدار واقعی استنشاق، شکل شیمیایی آرسنیک و میزان جذب آن در بدن نیز مشخص شود.
۲. نیکل؛ فلزی مرتبط با خطرات تنفسی و سرطان‌زایی در برخی شرایط
نیکل ممکن است از مواد سازنده دستگاه، قطعات فلزی یا اجزای دیگر وارد مایع شود. در برخی شرایط، ترکیبات نیکل می‌توانند باعث حساسیت و مشکلات تنفسی شوند و مواجهه استنشاقی با برخی ترکیبات آن نیز با سرطان‌زایی ارتباط دارد.
با این حال، نتایج مطالعه اولتراسونیک نشان نداد که نیکل در تمام نمونه‌های این گروه الزاماً بیشتر از ویپ‌های معمولی باشد. در یکی از محصولات متداول بررسی‌شده، غلظت نیکل در مایع بسیار بالا بود، اما انتقال آن به آئروسل کارایی پایینی داشت.
این تفاوت اهمیت یک نکته را نشان می‌دهد: غلظت یک فلز در مایع با میزان استنشاق آن توسط مصرف‌کننده یکسان نیست.
۳. سلنیوم؛ عنصر ضروری که مقدار بیش از حد آن می‌تواند زیان‌آور باشد
سلنیوم برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است، اما این موضوع به معنای بی‌خطر بودن تمام مقادیر یا شکل‌های شیمیایی آن نیست.
مقدار بیش از حد سلنیوم می‌تواند اثرات سمی داشته باشد و تعادل فرایندهای زیستی سلول را مختل کند. در مطالعه SURGE، غلظت سلنیوم در مایع و آئروسل این محصول در مقایسه با برخی نمونه‌های ویپ متداول بالا بود.
با این حال، برای تعیین خطر واقعی باید میزان مواجهه استنشاقی و شکل شیمیایی سلنیوم نیز بررسی شود. صرف وجود این عنصر، بدون اطلاعات مربوط به دوز، برای پیش‌بینی پیامدهای بالینی کافی نیست.
۴. سایر عناصر شناسایی‌شده در آئروسل
علاوه بر آرسنیک، نیکل و سلنیوم، عناصر دیگری مانند سیلیسیم، آلومینیوم، مس، روی، قلع، سرب، آهن و تیتانیوم نیز در برخی نمونه‌های بررسی‌شده شناسایی شدند.
منشأ این عناصر می‌تواند متفاوت باشد؛ از مواد اولیه و حلال‌های مایع گرفته تا فتیله‌ها، قطعات فلزی، سرامیک‌ها یا سایر اجزای دستگاه.
البته همه این عناصر در تمام محصولات وجود ندارند و مقدار انتقال آن‌ها به آئروسل نیز یکسان نیست. به همین دلیل، نمی‌توان صرفاً با مشاهده نام یک فلز در نتایج آزمایشگاهی، درباره میزان خطر همه محصولات حکم یکسانی صادر کرد.
آیا ویپ اولتراسونیک مواد شیمیایی مضر کمتری تولید می‌کند؟
پاسخ به این پرسش به نوع ماده شیمیایی و شرایط استفاده بستگی دارد.
در پژوهشی دیگر با عنوان «Ultrasonic Cigarettes: Chemicals and Cytotoxicity are Similar to Heated-Coil Pod-Style Electronic Cigarettes»، محققان ترکیبات شیمیایی، اثرات سلولی و برخی شاخص‌های مرتبط با خطر را در مایعات و آئروسل‌های محصول SURGE بررسی کردند.
نتایج نشان داد که آئروسل این محصول حاوی ترکیبات شیمیایی مختلفی از جمله مواد طعم‌دهنده و آلدئیدها بود. غلظت برخی آلدئیدهای سمی در آئروسل از مقدار اندازه‌گیری‌شده در مایع بیشتر بود و نمونه‌های بررسی‌شده در آزمایش‌های سلولی نیز اثرات نامطلوبی بر رشد و عملکرد سلول‌ها نشان دادند.
این یافته‌ها اهمیت دارند؛ زیرا نشان می‌دهند که حذف المنت حرارتی لزوماً تمام مسیرهای تشکیل یا انتقال ترکیبات مضر را از بین نمی‌برد.
البته آزمایش‌های سلولی مستقیماً میزان بیماری در انسان را مشخص نمی‌کنند. این آزمایش‌ها برای شناسایی خطرات بالقوه مفید هستند، اما برای تعیین پیامدهای بالینی و بلندمدت به شواهد انسانی و مطالعات تکمیلی نیاز است.
منبع پژوهش: https://doi.org/10.1021/acs.chemrestox.4c00085
چرا مایع ویپ و کیفیت ساخت دستگاه اهمیت دارند؟
ایمنی یک سیگار الکترونیکی تنها به روش تولید آئروسل وابسته نیست. کیفیت مواد اولیه، ترکیب مایع، طراحی قطعات داخلی و کنترل کیفیت در فرایند تولید نیز می‌توانند نقش مهمی داشته باشند.
نقش مواد اولیه و حلال‌ها
مایع ویپ ممکن است از پروپیلن گلیکول، گلیسیرین گیاهی، نیکوتین و ترکیبات طعم‌دهنده تشکیل شده باشد. کیفیت این مواد و وجود ناخالصی‌های احتمالی می‌تواند بر ترکیب نهایی آئروسل تأثیر بگذارد.
در پژوهش SURGE، محققان احتمال دادند که برخی ناخالصی‌های موجود در حلال‌های مصرفی یکی از منابع آرسنیک و سلنیوم باشند. این توضیح، یک احتمال علمی مطرح‌شده بر اساس نتایج مطالعه است و نباید آن را منشأ قطعی تمام فلزات موجود در دستگاه دانست.
نقش قطعات داخلی
قطعاتی مانند فتیله، اجزای فلزی، مواد سرامیکی و سامانه تولید آئروسل نیز ممکن است در ورود برخی عناصر به مایع یا آئروسل نقش داشته باشند.
در دستگاه‌های اولتراسونیک، سونیکاتور جایگزین المنت حرارتی متداول می‌شود؛ اما خود این فناوری نیز به قطعات و مواد سازنده نیاز دارد. بنابراین، طراحی جدید به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که هیچ عنصر ناخواسته‌ای وارد آئروسل نشود.
آیا ویپ جایگزین ایمن‌تری برای سیگار معمولی است؟
برای پاسخ به این پرسش باید میان چند موضوع تفاوت قائل شد: خطرات سیگارهای قابل احتراق، خطرات سیگارهای الکترونیکی و تفاوت میان محصولات مختلف ویپ.
سیگارهای معمولی با سوزاندن تنباکو، مجموعه گسترده‌ای از مواد سمی و سرطان‌زا تولید می‌کنند. سیگارهای الکترونیکی از احتراق متداول تنباکو استفاده نمی‌کنند، اما این موضوع به معنای بی‌ضرر بودن آئروسل آن‌ها نیست.
میزان خطر به محصول، ترکیبات مایع، الگوی مصرف و مقدار مواجهه بستگی دارد. همچنین، مقایسه یک محصول مشخص با سیگار معمولی با این ادعا که تمام ویپ‌ها ایمن هستند، تفاوت اساسی دارد.
مطالعات مربوط به ویپ‌های اولتراسونیک نیز نشان می‌دهند که نمی‌توان فقط بر اساس استفاده از فناوری فراصوت، ایمنی بیشتر را نتیجه گرفت.
برای افرادی که سیگار مصرف نمی‌کنند، شروع استفاده از ویپ به معنای پذیرفتن مواجهه‌ای غیرضروری با نیکوتین و سایر مواد شیمیایی بالقوه زیان‌آور است. برای افراد سیگاری نیز انتخاب روش ترک باید بر اساس شواهد پزشکی و راهکارهای معتبر ترک دخانیات انجام شود، نه صرفاً تبلیغات مربوط به یک فناوری جدید.
چگونه ادعای ایمنی یک ویپ را ارزیابی کنیم؟
هنگام بررسی ادعای یک تولیدکننده درباره ایمن‌تر بودن محصول، بهتر است چند پرسش مشخص مطرح شود:
- آیا محصول نهایی از نظر فلزات، ناخالصی‌ها و ترکیبات شیمیایی آزمایش شده است؟
- آیا نتایج آزمایش مربوط به خود آئروسل است یا فقط مایع داخل مخزن؟
- آیا اطلاعات مربوط به غلظت مواد، روش آزمایش و آزمایشگاه منتشر شده است؟
- آیا محصول در مطالعات مستقل با دستگاه‌های مشابه مقایسه شده است؟
- آیا ادعای کاهش خطر بر پایه آزمایش‌های آزمایشگاهی است یا شواهد معتبر درباره سلامت انسان نیز وجود دارد؟
- آیا کنترل کیفیت برای تمام سری‌های تولیدی انجام می‌شود یا فقط یک نمونه آزمایش شده است؟
پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند تصویر دقیق‌تری از کیفیت شواهد ارائه دهد. با این حال، حتی نتایج آزمایشگاهی مطلوب نیز به‌تنهایی اثبات نمی‌کنند که مصرف طولانی‌مدت یک ویپ بی‌خطر است.
جمع‌بندی؛ فناوری جدید همیشه به معنای ایمنی بیشتر نیست
سیگارهای الکترونیکی اولتراسونیک با هدف استفاده از روشی متفاوت برای تولید آئروسل معرفی شده‌اند. حذف المنت حرارتی متداول و استفاده از سونیکاتور ممکن است ویژگیهای فیزیکی فرایند تولید آئروسل را تغییر دهد، اما شواهد آزمایشگاهی نشان می‌دهند که این تغییر الزاماً به حذف فلزات یا ترکیبات شیمیایی مضر منجر نمی‌شود.
در مطالعات انجام‌شده روی محصول SURGE، آرسنیک و سلنیوم در مایع و آئروسل شناسایی شدند. همچنین، پژوهش‌های شیمیایی و سلولی نشان دادند که آئروسل این محصول می‌تواند حاوی آلدئیدها و ترکیباتی با اثرات نامطلوب بر سلول‌ها باشد.
با این وجود، برای نتیجه‌گیری درباره خطر بلندمدت این دستگاه‌ها، به مطالعات گسترده‌تر روی محصولات مختلف و بررسی پیامدهای سلامت در انسان نیاز است. داده‌های موجود اجازه نمی‌دهند ادعا کنیم تمام ویپ‌های اولتراسونیک از همه ویپ‌های معمولی خطرناک‌تر هستند.
پیام اصلی این تحقیقات روشن است: هیچ فناوری جدیدی صرفاً به دلیل دمای پایین‌تر یا نداشتن المنت حرارتی، نباید بدون شواهد مستقل و معتبر ایمن تلقی شود.
قلیان، ویپ، پاد، آیکاس تدخین جهان سومی و دشمن نسل آینده !
سال هاست ماسترو رحیمی در مورد خطرات مصرف سیگارت، قلیان، ویپ، آیکاس، سیگارهای الکترونیکی و الکل هشدار داده است!
شما به عنوان عضو انجمن پیپ چقدر در این پویش فعال بودید؟!!
شما چه میزان برای پویش های انجمن پیپ فعالیت کردید ؟!
شما هم در پویش نه به قلیان، نه به سیگارت، نه به ویپ، نه به مواد مخدر، نه به مشروبات الکلی شرکت کنید.
