باور کردنش سخته ، ولی فندک قبل از کبریت اختراع شده !

باور کردنش سخته ، ولی فندک قبل از کبریت اختراع شده !

اولین فندک‌ها در اوایل قرن ۱۹ میلادی ساخته شدند ، در حالی که کبریت‌های ایمن (مشابه آنچه امروزه می‌شناسیم) بعدتر توسعه یافتند .

جزئیات تاریخی :

– فندک اولیه : در سال ۱۸۲۳ ، شیمیدان آلمانی یوهان ولفگانگ دوبِراینِر

(Johann Wolfgang Döbereiner)

دستگاهی به نام “چراغ دوبِراینِر” ساخت که با واکنش گاز هیدروژن و پلاتین جرقه تولید می‌کرد . این دستگاه را می‌توان نمونه‌ای اولیه از فندک‌ های مدرن دانست .

– کبریت‌های مدرن : نخستین کبریت کاربردی به شکل امروزی را جان واکر

(John Walker)

شیمیدان انگلیسی ، در سال ۱۸۲۶ اختراع کرد . هرچند پیش از آن نیز نمونه‌های ابتدایی کبریت وجود داشت ، اما استفاده از آن‌ها دشوار یا خطرناک بود .

فندک‌ها (حتی به شکل ابتدایی) حدود ۳ سال زودتر از کبریت‌های ایمن و عملی اختراع شدند !

کبریت قبل از فندک اختراع شد . کبریت‌های اولیه ، معروف به کبریت‌های اصطکاکی ، در حدود سال ۱۸۲۶ توسط جان واکر در انگلستان ساخته شدند . اما فندک‌های مدرن ، که از مکانیزم جرقه و سوخت استفاده می‌کردند ، بعداً در اوایل قرن بیستم ، حدود سال ۱۹۰۳ ، توسط کارل آور در اتریش با اختراع فندک هایی شبیه زیپو به شکل امروزی رواج یافتند . البته ایده‌های اولیه فندک‌های ساده‌تر به قرن ۱۶ برمی‌گردد ، ولی کبریت به شکل کاربردی زودتر از فندک‌های امروزی متداول شد .

در کل اگر منظور فندک‌های قدیمی (مثل فندک‌های فتیله‌ای قرن ۱۶) باشد ، فندک زودتر وجود داشت . اما اگر منظور فندک مدرن (با مکانیزم چرخ و فلینت) باشد ، کبریت اول اختراع شد .
چراغ دوبِراینِر (۱۸۲۳) :

شکل ظاهری :

– یک دستگاه شیشه ای با مخزن گاز هیدروژن (تولیدشده از واکنش اسید سولفوریک با روی) .

– یک قطعه پلاتین اسفنجی (کاتالیزور) در بالای آن که گاز هیدروژن با تماس با پلاتین ، به صورت خودبه خود آتش میگرفت و شعله ایجاد میکرد .

– طراحی شبیه به چراغهای آزمایشگاهی با پایه فلزی .

مکانیسم کار :

– گاز هیدروژن از مخزن خارج میشد و به پلاتین میرسید .

– پلاتین واکنش اکسیداسیون هیدروژن را تسریع میکرد و جرقه + شعله تولید میشد .

– این فرآیند شبیه به سیستم فندکهای امروزی بوده .

– در موزههای علوم آلمان (مثل موزه Deutsches Museum) ماکتهای آن نمایش داده میشود .

مقایسه با کبریت جان واکر (۱۸۲۶) :

– کبریت اولیه او یک چوب کوتاه با مخلوط سولفید آنتیموان و کلرات پتاسیم بود که با مالش به سنگ آتش میگرفت (بسیار خطرناک !) .